Ile kosztuje 1 kWh w net-billingu?

System prosumencki net-billing przeszedł gruntowną ewolucję. Od 1 lipca 2024 roku podstawą rozliczeń przestała być średnia miesięczna rynkowa cena energii (RCEm), a stały się nią stawki godzinowe. Na czym w praktyce polega to rozwiązanie, jak wpływa na nie net-billing cena sprzedaży energii i ile obecnie kosztuje 1 kWh w tym modelu?

Ile kosztuje 1 kWh w net-billingu? Wprowadzenie do stawek RCE

Pytanie o to, ile kosztuje 1 kWh w net-billingu, nie ma już jednej, prostej odpowiedzi. Od lipca 2024 roku rozliczanie energii odbywa się w oparciu o rynkowe stawki RCE (rynkowa cena energii), które zmieniają się w każdej godzinie doby. Zastąpiły one dotychczasowy system rozliczeń oparty na cenach miesięcznych, co wymusza na właścicielach instalacji aktywne zarządzanie energią.

W nowym modelu taryfa net-billing promuje autokonsumpcję. Ceny energii, po których prosument sprzedaje nadwyżki, są najwyższe w momentach największego obciążenia sieci, a najniższe (niekiedy nawet ujemne) w godzinach szczytu produkcji z fotowoltaiki. Dlatego kluczowe dla rozliczenia prosumentów stało się dopasowanie profilu zużycia do profilu produkcji.

Sprzedaż i zakup energii w systemie net-billing – jak przebiega?

Proces ten opiera się na dwóch filarach: sprzedaży nadwyżek po cenach rynkowych oraz zakupie energii od sprzedawcy zgodnie z wybraną taryfą. W tym mechanizmie kluczową rolę odgrywa depozyt prosumencki. Jest to wirtualny portfel, na którym gromadzone są fundusze za nadwyżki energii wprowadzone do sieci.

Ważnym elementem jest model bilansu energii. Prosument najpierw zużywa energię wytworzoną na bieżąco (autokonsumpcja), a dopiero nadmiar przesyła do sieci. Środki z depozytu mogą być wykorzystane na pokrycie kosztów energii czynnej pobranej z sieci w okresach braku produkcji (np. w nocy). System rozliczeń przewiduje, że środki te można wykorzystywać przez 12 miesięcy, co pozwala bilansować okresy letnie z zimowymi.

System rozliczeń energii w net-billing od 1 lipca 2024 r. Zasady rozliczania energii godzinowej

Od 1 lipca 2024 roku rozliczenia prosumentów opierają się na cenach wyznaczanych dla każdej godziny osobno. Stawki RCE są publikowane przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) i zależą od popytu oraz podaży na Rynku Dnia Następnego (RDN).
Główne zasady to:

• Zmienność dobowa: Inna cena obowiązuje o godzinie 12:00, gdy słońce świeci najmocniej, a inna o 19:00, gdy następuje szczyt wieczorny.
• Taryfy dynamiczne: System dąży do tego, aby prosumenci reagowali na sygnały rynkowe. Jeśli na rynku jest nadmiar energii, cena sprzedaży spada, co ma skłonić użytkowników do zwiększenia autokonsumpcji lub ładowania magazynów.
• Dni tygodnia: Ceny energii w dni robocze różnią się od stawek w weekendy i święta.

Wpływ taryf energii na cenę sprzedaży energii w net-billingu

Zmienność, jaką wprowadzają taryfy energii, ma bezpośredni wpływ na to, jaka jest finalna net-billing cena sprzedaży energii. W godzinach południowych, kiedy produkcja z instalacji PV w całej Polsce jest najwyższa, rynkowe ceny często spadają. Z kolei w godzinach porannych i wieczornych, kiedy system elektroenergetyczny jest obciążony, opłaty za energię i ceny jej odkupu rosną.

Dla prosumenta oznacza to, że energia sprzedana o godzinie 10:00 może być warta znacznie więcej niż ta sprzedana o 13:00. To zjawisko sprawia, że rozliczanie energii staje się procesem wymagającym planowania, a tradycyjne podejście „zamontuj i zapomnij” przestaje być optymalne ekonomicznie.

Model bilansu energii i jego znaczenie dla prosumentów

Bilans energii to zestawienie całkowitej produkcji energii z jej faktycznym zużyciem. W net-billingu każda kilowatogodzina zużyta na miejscu (zanim trafi do sieci) jest warta tyle, ile wynosi pełna stawka za zakup prądu wraz z dystrybucją. Z kolei nadwyżki energii trafiające do sieci budują depozyt prosumencki, ale ich wartość jest wyznaczana przez rynkowe ceny energii.

Zrozumienie tego modelu pozwala zauważyć, że im wyższy stopień autokonsumpcji, tym lepszy bilans ekonomiczny. Środki zgromadzone na depozycie mają bowiem swoje ograniczenia – można nimi opłacić tylko energię czynną, a nie opłaty dystrybucyjne stałe i zmienne.

System rozliczeń a opłacalność instalacji fotowoltaicznych

Czy przy godzinowych stawkach RCE opłacalność fotowoltaiki nadal jest wysoka? Tak, ale pod warunkiem świadomego korzystania z systemu. Wpływ zmian legislacyjnych wymusza optymalizację. Kluczowe czynniki wpływające na zysk to:

• Zarządzanie produkcją: Przesuwanie energochłonnych procesów (pranie, zmywanie, grzanie wody) na godziny szczytowej produkcji.
• Kontrola zużycia: Monitorowanie taryf i unikanie oddawania energii przy cenach ujemnych lub bardzo niskich.
• Nowe regulacje: System net-billing premiuje instalacje wyposażone w inteligentne systemy zarządzania (EMS).

Wykorzystanie magazynów energii w systemie net-billing a opłacalność

W dobie cen godzinowych magazyn energii stał się kluczowym elementem podnoszącym opłacalność fotowoltaiki. Pozwala on na:

• Omijanie niskich cen: Zamiast sprzedawać energię w południe za niską stawkę RCE, prosument gromadzi ją w akumulatorze.
• Zasilanie w szczycie: Wykorzystanie zmagazynowanego prądu wieczorem, gdy taryfy energii za zakup są najwyższe.
• Ochronę przed cenami ujemnymi: Magazyn pozwala „schować” energię, gdy sieć nie chce jej przyjąć lub cena sprzedaży jest niekorzystna.

Dzięki temu zarządzanie energią staje się realnym narzędziem generowania oszczędności, a rozliczenia prosumentów wyglądają znacznie korzystniej.

Depozyt prosumenta i jego rola w rozliczeniach netto

Depozyt prosumencki to nic innego jak finansowa reprezentacja energii wprowadzonej do sieci. Warto podkreślić, że nie jest to magazyn kilowatogodzin, lecz subkonto z realną kwotą pieniędzy. Środki te gwarantują, że prosument ma fundusze na odkupienie energii w okresach mniejszego nasłonecznienia. Ważne jest jednak, aby instalacja nie była przewymiarowana – zgodnie z przepisami, po roku nadpłata na depozycie jest zwracana tylko do wysokości 20% wartości energii wprowadzonej do sieci w danym miesiącu. Pozostała kwota przepada, co czyni poprawne dobranie mocy instalacji kluczowym etapem inwestycji.

Zmiany w cenach energii na rynku godzinnym i ich wpływ na zarobki

Analizując prognozy cen energii, widać wyraźny trend: rosnącą różnicę między cenami w dzień a cenami wieczornymi. Stawki RCE w godzinach południowych mogą być bardzo niskie ze względu na dużą ilość OZE w systemie. Zmiany te oznaczają, że „zarobki” prosumenta (w formie depozytu) będą zależały od tego, w jakich godzinach jego instalacja pracuje najefektywniej.

Nowy system rozliczeń wymusza na inwestorach przemyślenie orientacji paneli (np. wschód-zachód zamiast czystego południa) oraz inwestowanie w magazyny energii i ciepła. Aktywne rozliczanie energii staje się strategią, która pozwala zachować krótki okres zwrotu z inwestycji mimo dynamicznie zmieniającego się rynku.

Masz pytania i chcesz dowiedzieć się więcej na temat tego, jak taryfa net-billing wpłynie na Twój dom? Zapraszamy do kontaktu z Elektro Masters lub skorzystania z naszego kalkulatora net-billing, który uwzględnia najnowsze parametry rynkowe.